មករៀនពីមូលដ្ឋាននៃភាគលាភ / Dividend Basics

3929

នៅពេលរៀនអំពីភាគលាភ វាមានប្រយោជន៍ណាស់ក្នុងការយល់ពីវាក្យស័ព្ទជាមូលដ្ឋាន។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាពាក្យស័ព្ទសំខាន់ៗដែលអ្នកគួរចេះ មុនពេលឈានដល់ការរៀនពីមូលដ្ឋាននៃភាគលាភ។

ភាគលាភសាច់ប្រាក់ / Cash Dividend

ការទូទាត់សាច់ប្រាក់ត្រូវបានធ្វើឡើងចំពោះម្ចាស់ហ៊ុនដែលត្រូវបានទូទាត់ដោយផ្អែកលើភាគហ៊ុននីមួយៗ និងត្រូវបានគិតជាចំនួនដុល្លារ ឬជាភាគរយនៃតម្លៃទីផ្សារភាគហ៊ុនបច្ចុប្បន្ន។ ជាធម្មតាភាគលាភត្រូវបានបែងចែកពីប្រាក់ចំណេញបច្ចុប្បន្នរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬប្រាក់ចំណេញបង្គរ (Accumulated profits)។

កាលបរិច្ឆេទប្រកាសបែងចែកភាគលាភ / Declaration Date

កាលបរិច្ឆេទដែលក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយ ប្រកាសពីភាគលាភដែលនឹងបែងចែកនាពេលខាងមុខ។

ភាគលាភ / Dividend

ចំណែកនៃប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយដែលត្រូវបានចែកចាយដល់ភាគទុនិកមានសិទ្ធិទទួលភាគលាភ។ ភាគលាភត្រូវបានទូទាត់ជាសាច់ប្រាក់ ឬជាភាគហ៊ុនបន្ថែមនៃភាគហ៊ុនដែលមានស្រាប់។

អនុបាតនៃភាគលាភ / Dividend Cover Ratio

គឺជាការសមាមាត្ររវាងប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុន និងភាគលាភសុទ្ធរបស់វាដល់ភាគទុនិកទាំងអស់។ សមាមាត្រនេះអាចជួយវិនិយោគិនឲ្យអាចវាស់វែងថាប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុនមានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចបែងចែកភាគលាភរបស់ខ្លួនឬអត់។ វាត្រូវបានគណនាដោយចែកប្រាក់ចំណេញក្នុងភាគហ៊ុន (EPS)  ជាមួយចំណែកភាគលាភក្នុងមួយភាគហ៊ុន (DPS) ។

ផែនការវិនិយោគឡើងវិញភាគលាភ/ Dividend Reinvestment Plan (DRIP)

វាគឺជាផែនការមួយដែលផ្តល់ការទូទាត់ភាគលាភជាក់លាក់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នក វិនិយោគឡើងវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយយកភាគលាភដែលអ្នកបានទទួលទៅទិញភាគហ៊ុនបន្ថែមលើភាគហ៊ុនដែលមានស្រាប់ ក្នុងកាលបរិច្ឆេទដែលអ្នកទទួលភាគលាភ។

ទិន្នផលនៃភាគលាភ / Dividend Yield

វាជាសមាមាត្រហិរញ្ញវត្ថុមួយដែលបង្ហាញពីចំនួនហ៊ុនដែលក្រុមហ៊ុនទូទាត់ភាគលាភជារៀងរាល់ឆ្នាំទាក់ទងនឹងតម្លៃហ៊ុនរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានគណនាដោយការចែកភាគលាភប្រចាំឆ្នាំក្នុងមួយភាគហ៊ុន ជាមួយតម្លៃភាគហ៊ុនបច្ចុប្បន្ន។ (Dividend yield = Annual dividend per share / Price per share)។

កាលបរិច្ឆេទទទួលភាគលាភ / Ex-Dividend Date

កាលបរិច្ឆេទនៅ ឬបន្ទាប់ពីការជួញដូរហ៊ុនដោយគ្មានភាគលាភរបស់ខ្លួន។ អតីតកាល គឺរាប់ពីមួយថ្ងៃមុនថ្ងៃកត់ត្រា។

ភាគលាភពិសេស / One-time Dividend

ភាគលាភពិសេសត្រូវបានបង់បន្ថែមពីលើភាគលាភជាសាច់ប្រាក់ធម្មតា។

កាលបរិច្ឆេទបង់ប្រាក់ / Payment Date

កាលបរិច្ឆេទទូទាត់ភាគលាភដែលបានប្រកាសត្រូវបានកំណត់ពេលដើម្បីបង់ ក្រោយពេលដែលបានប្រកាស។

កាលបរិច្ឆេទកត់ត្រា / Record Date

កាលបរិច្ឆេទដែលក្រុមហ៊ុនប្រើដើម្បីគ្រប់គ្រងភាគទុនិករបស់ខ្លួនឬ “អ្នកកាន់កំណត់ត្រា” ។

ម្ចាស់ហ៊ុន / Shareholders

បុគ្គលម្នាក់ ក្រុមហ៊ុន ឬស្ថាប័នដែលមានភាគហ៊ុនយ៉ាងហោចណាស់មួយហ៊ុននៅក្នុងក្រុមហ៊ុនមួយ។ Shareholders មានន័យដូច Stockholders។

ភាគលាភជាភាគហ៊ុន / Stock Dividend

ភាគលាភជាភាគហ៊ុន គឺជាភាគលាភដែលបានបង់នៅក្នុងទម្រង់នៃភាគហ៊ុន ជំនួសឲ្យការមិនបង់ជាសាច់ប្រាក់។

មូលដ្ឋានភាគលាភ / Dividend Basics

ក្រុមហ៊ុនដែលរកប្រាក់ចំណេញអាច:

  • វិនិយោគឡើងវិញដោយប្រើប្រាក់ចំណេញដែលរកបាន កាត់បន្ថយបំណុល  និង/ឬការទិញភាគហ៊ុនចូលវិញ
  • ចែកផ្នែកមួយនៃប្រាក់ចំណេញទៅឱ្យភាគទុនិក
  • ធ្វើទាំងពីរ៖ វិនិយោគឡើងវិញផង និងទូទាត់ទៅឱ្យភាគទុនិកផង

នៅពេលក្រុមហ៊ុនបង់ប្រាក់ចំណេញរបស់ខ្លួនទៅឱ្យភាគទុនិក វាមានន័យថាក្រុមហ៊ុនសម្រេចទូទាត់ភាគលាភ។ ភាគលាភ គឺជាការទូទាត់ដែលបានធ្វើឡើងចំពោះភាគទុនិកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ប្រចាំខែ ឬប្រចាំឆ្នាំក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្នែកណាមួយនៃប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជាភាគច្រើនបង់ភាគលាភមួយឆ្នាំម្តង ឬពាក់កណ្តាលឆ្នាំម្តង ខណៈដែលក្រុមហ៊ុននៅអាមេរិកជាទូទៅបង់ភាគលាភបីខែម្តង។

មិនមែនគ្រប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់សុទ្ធតែបង់ភាគលាភដល់ម្ចាស់ភាគហ៊ុនទេ ហើយក្រុមហ៊ុនដែលបង់ អាចបង្កើន អាចបន្ថយ ឬលុបបំបាត់ការបង់ប្រាក់ចំណេញនាពេលអនាគតបានដែរ អាស្រ័យលើដំណើរការរបស់ក្រុមហ៊ុនល្អ ឬអន់។ ឧទាហរណ៍ក្រុមហ៊ុនអាចកាត់បន្ថយការបង់ភាគលាភរបស់ខ្លួនដើម្បីយកសាច់ប្រាក់ទៅទិញយកក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត។ ក្រុមហ៊ុនភាគច្រើន ព្យាយាមរក្សា និងបង្កើនការចែកភាគលាភដើម្បីឲ្យម្ចាស់ភាគហ៊ុនសប្បាយរីករាយ និងដើម្បីជៀសវាងការលេចលឺជាសាធារណៈពីភាពអវិជ្ជមានរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ឧទាហរណ៍ក្រុមហ៊ុនកូកាកូឡា (KO) បានបង់ភាគលាភប្រចាំត្រីមាសចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1920 ហើយបានបង្កើនភាគលាភរបស់ខ្លួនរៀងរាល់ឆ្នាំអស់រយៈពេល 55 ឆ្នាំមកហើយ។

ជាទូទៅភាគលាភត្រូវបានទូទាត់តាមមូលប្បទានប័ត្រ ហើយចំនួនទឹកប្រាក់ដែលអ្នកបានទទួល គឺផ្អែកលើចំនួនហ៊ុនដែលអ្នកមាន។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនកូកាកូឡាសម្រេចបង់ភាគលាភប្រចាំត្រីមាសចំនួន 0,37 ដុល្លារក្នុងមួយហ៊ុន ហើយអ្នកមាន 1000 ហ៊ុន អ្នកនឹងទទួលបានភាគលាភ 370 ដុល្លារ (1000 ហ៊ុន X $ 0,37 ក្នុងមួយហ៊ុន) ។ ជាការពិតណាស់ វាជារឿងសំខាន់ជាងការមើលឃើញតែភាគលាភ ដែលអ្នកទទួលបាន។ អ្នកក៏ត្រូវពិចារណាពីការវិនិយោគរបស់អ្នកផងដែរ តើភាគហ៊ុនដែលអ្នកទិញនោះបានផ្តល់ប្រាក់ចំណេញត្រឡប់មកវិញល្អដែរ ឬអត់។

ទិន្នផលនៃភាគលាភ / Dividend Yield

ផលចំណេញពីភាគលាភ គឺជាសមាមាត្រហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្ហាញថាក្រុមហ៊ុនបង់ប្រាក់ភាគលាភជារៀងរាល់ឆ្នាំប៉ុន្មាន ដោយផ្អែកលើតម្លៃភាគហ៊ុនរបស់ខ្លួន។ វាមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាបង្ហាញពីការសងត្រឡប់មកវិញនៃការវិនិយោគសរុប ហើយផ្តល់នូវជម្រើសល្អមួយដើម្បីប្រៀបធៀបការវិនិយោគដែលមានសក្តានុពល។ 

នេះជាឧទាហរណ៍មួយ។ ឧបមាថាក្រុមហ៊ុនកូកាកូឡាកំពុងជួញដូរក្នុងតម្លៃ 48 ដុល្លារក្នុងមួយហ៊ុន ហើយក្រុមហ៊ុនបានផ្តល់ភាគលាភប្រចាំឆ្នាំចំនួន 1,48 ដុល្លារក្នុងមួយហ៊ុន។ ទិន្នផលនៃភាគលាភនឹងមាន 3,08% (1,48 ដុល្លារភាគលាភ÷ $48 តម្លៃភាគហ៊ុន) ។ កត់ចំណាំថា តម្លៃ និងទិន្នផលផ្លាស់ទីក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា។ ប្រសិនបើតម្លៃភាគហ៊ុនមានតម្លៃខ្ពស់ជាងនេះ ឧទាហរណ៍ថា 58 ដុល្លារ នោះទិន្នផលភាគលាភនឹងថយចុះវិញ (1,48 ដុល្លារភាគលាភ÷ 58 ដុល្លារក្នុងមួយហ៊ុន = 2,55% នៃភាគលាភ) ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើភាគហ៊ុនត្រូវបានជួញដូរក្នុងតម្លៃទាបជាងមុន ត្រឹមតែ 38 ដុល្លារ នោះទិន្នផលភាគលាភនឹងកើនឡើងវិញ (1,48 ដុល្លារភាគលាភ÷ 38 ដុល្លារភាគហ៊ុន = 3,89% នៃភាគលាភ) ។ប្រសិនបើភាគលាភនៅដដែលអ្នកនឹងទទួលបានប្រាក់ខែច្រើនជាងនេះប្រសិនបើតម្លៃហ៊ុនចុះទាប។

វាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការក្លាយជាក្រុមហ៊ុនដែលផ្តល់នូវភាគលាភខ្ពស់ ប៉ុន្តែគួរចាំក្នុងចិត្តថា តួលេខគួរអោយចាប់អារម្មណ៍ទាំងនោះប្រហែលជាមិនមែនជាការវិនិយោគមានស្ថេរភាពនោះទេ។ តាមពិតទៅទិន្នផលភាគលាភខ្ពស់ជារឿយៗបង្ហាញពីចក្ខុវិស័យកំណើនទាបនាពេលអនាគត។មានន័យថាក្រុមហ៊ុនបានយកលុយមកចែកភាគលាភច្រើន ដែលធ្វើឲ្យក្រុមហ៊ុនមិនមានលុយយកទៅវិនិយោគបន្ថែមដើម្បីរកចំណូលឲ្យកាន់តែច្រើននោះទេ។ ទិន្នផលភាគលាភខ្ពស់ អាចជាទង់ក្រហមដែលមានន័យថាក្រុមហ៊ុនកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុដែលទីផ្សាររំពឹងថាវានឹងត្រូវធ្វើឲ្យការចែកភាគលាភនាពេលអនាគតមានការថយចុះ។ វិធីងាយស្រួលមួយ ដើម្បីរកមើលបញ្ហាដែលអាចកើតមាន គឺត្រូវរកមើលសមាមាត្រទូទាត់ភាគលាភរបស់ភាគហ៊ុន។ ប្រសិនបើវាលើសពី 100% មានន័យថាក្រុមហ៊ុនកំពុងតែចំនាយច្រើនទៅលើភាគលាភ ហើយវាជា អាជីវកម្មដែលមិនមាននិរន្តរភាពនោះទេ។ 

មួយវិញទៀត ទិន្នផលភាគលាភទាប បង្ហាញពីកំណើនដែលរំពឹងទុកខ្ពស់នាពេលអនាគត ថាប្រាក់ចំណេញនឹងមានកាន់តែច្រើន។ ក្នុងអំឡុងពេល 20 ឆ្នាំចុងក្រោយ ទិន្នផលភាគលាភជាមធ្យមលើភាគហ៊ុនរបស់ S&P 500 មានចន្លោះពី 1,17% ទៅ 3,23% ។

ភាគលាភជាសាច់ប្រាក់ ភាគលាភជាភាគហ៊ុន និងភាគលាភពិសេស

ភាគលាភសាច់ប្រាក់ គឺសំដៅលើអ្វីដែលយើងចង់និយាយ នៅពេលយើងនិយាយអំពីភាគលាភ។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការទូទាត់សាច់ប្រាក់ដែលបានធ្វើឡើងចំពោះម្ចាស់ហ៊ុនដែលត្រូវបានទូទាត់ដោយផ្អែកលើភាគហ៊ុនមួយ ហើយជាទូទៅត្រូវបានគិតជាចំនួនដុល្លារដូចជា 1 ដុល្លារក្នុងមួយហ៊ុន (ជួនកាលភាគលាភត្រូវបានគិតជាភាគរយនៃតម្លៃភាគហ៊ុនបច្ចុប្បន្នដូចជា 2.5%) ។ ភាគលាភត្រូវបានបង់ជាធម្មតាចេញពីប្រាក់ចំណេញបច្ចុប្បន្នរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬប្រាក់ចំណេញបង្គរ។ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍នៃការប្រមូលផ្តុំវិនិយោគិនជាច្រើន ឲ្យវិនិយោគភាគលាភរបស់ពួកគេដើម្បីទិញភាគហ៊ុនបន្ថែមទៀត។

ភាគលាភជាភាគហ៊ុន គឺជាការទូទាត់ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសំណុំបែបបទនៃការទូទាត់ភាគហ៊ុន ជាជាងឲ្យជាសាច់ប្រាក់។ ក្រុមហ៊ុនមួយអាចសម្រេចចិត្តចែកចាយប្រភេទភាគលាភនេះដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកវិនិយោគ ខណៈរក្សាសាច់ប្រាក់ដែលមានស្រាប់របស់ខ្លួនសម្រាប់ការវិនិយោគផ្សេងទៀត (ដូចជាការទិញក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត) ឬដោយសារខ្វះដើមទុនបង្វិល។ ចំនួនភាគហ៊ុនបន្ថែមដែលអ្នកទទួលបាន អាស្រ័យលើចំនួនភាគហ៊ុនដែលអ្នកមាននាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនមួយចែកភាគលាភជាភាគហ៊ុនស្មើនឹង 0.05 ភាគហ៊ុនសម្រាប់ភាគហ៊ុននីមួយៗដែលកាន់កាប់ដោយម្ចាស់ហ៊ុនដែលមានស្រាប់។ ក្នុងឧទាហរណ៍នេះប្រសិនបើអ្នកមាន 500 ហ៊ុន អ្នកនឹងទទួលបាន 25 ភាគហ៊ុនបន្ថែមទៀត (0.05 X 500)។

បន្ថែមពីលើការទូទាត់ភាគលាភជាសាច់ប្រាក់ និង/ឬជាភាគហ៊ុន ក្រុមហ៊ុនក៏អាចបង់ភាគលាភពិសេសផងដែរ (One-time Dividend)។ វាអាចកើតឡើងដោយសារមានហេតុផលផ្សេងៗជាច្រើនដូចជាការកើនឡើងនៃសាច់ប្រាក់យ៉ាងឆាប់រហ័សពីការលក់អាជីវកម្មបុត្រសម្ព័ន្ធណាមួយ ឬការឈ្នះក្តីលើវិវាទណាមួយជាមួយគូប្រជែង។ នៅពេលនោះក្រុមហ៊ុនមានលុយច្រើន ហើយក្រុមហ៊ុនអាចចែកភាគលាភពិសេសដល់ម្ចាស់ភាគហ៊ុនបាន៕

ផ្ទាំងឃោសនាពាណិជ្ជកម្ម
ខ្ញុំគឺជាអ្នកសរសេរអត្ថបទ និងអ្នកទីផ្សារឲ្យគេហទំព័រ apamat.com ហើយខ្ញុំក៏កំពុងធ្វើការជាអ្នកទីផ្សារឲ្យក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតផងដែរ។ ខ្ញុំចូលចិត្តចែករំលែក ហើយខ្ញុំមកទីនេះគឺដោយសារខ្ញុំចង់ចែករំលែកអ្វីដែលខ្ញុំដឹងអំពីការធ្វើជំនួញ ជាមួយអ្នក។